Impactbeleggen verbindt belegging direct met resultaat

Pensioenfonds SPMS bouwt aan een impactportefeuille die moet bijdragen aan de energietransitie. Carlo Splint, relatiemanager institutionele klanten bij BlackRock gaat in gesprek met Fred Wouters, senior investment Manager bij SPMS, over de beslissingen die het pensioenfonds moest nemen en de dilemma’s waarvoor het kwam te staan. De ervaringen van Wouters zijn mogelijk waardevol voor pensioenfondsen die impactbeleggen overwegen. ‘BlackRock gaf ons bij de managerselectie een reality check.

‘SPMS kiest voor impactbeleggen omdat het tot een tastbaar resultaat leidt, met een directe relatie tussen een investering en de impact die we daarmee hebben’, vertelt senior investment manager Fred Wouters. Het pensioenfonds voor medisch specialisten wil 10 procent van zijn portefeuille wijden aan impactbeleggen.

SPMS richt zich met zijn impactbeleggingen op klimaatverandering en energietransitie. ‘Met ons Net Zero Asset Owner Alliance-lidmaatschap hebben we ons gecommitteerd aan de doelstelling om in 2030 in de portefeuille 50 procent minder CO2 uit te stoten ten opzichte van eind 2019’, licht Wouters toe.

Hoe definieert SPMS impactbeleggen?
‘Impactbeleggen moet zowel een meetbaar maatschappelijk als financieel rendement hebben. Die zijn even belangrijk. We financieren de impactbeleggingen uit onze aandelenportefeuille, dus het rendement moet ook minimaal gelijkwaardig zijn aan het rendement van aandelen op lange termijn.’
Driekwart van onze achterban was zelfs bereid om bij een positieve bijdrage aan de maatschappij een klein negatief financieel rendement te accepteren. Vanuit onze financiële verantwoordelijkheid houden we toch vast aan de eis dat de impactbeleggingen geen rendement mogen kosten.’

‘Daarnaast moet de impact ook voor de vermogensbeheerder intentioneel en additioneel zijn. In het selectietraject hebben we gekeken of een manager daadwerkelijk de intentie heeft om een tastbare positieve bijdrage aan de maatschappij te leveren. En of de impact additioneel is, en niet een toevallige bijkomstigheid of bijvangst van het beleggingsbeleid.’

‘Vervolgens hebben we gekeken hoe we voor onze drie duurzaamheidsthema’s klimaat/energietransitie, gezondheidszorg en biodiversiteit kunnen impactbeleggen. We zagen dat het bij gezondheidszorg en biodiversiteit best wel lastig is om tot een schaalbare belegging te komen die voldoende omvang heeft. Bij biodiversiteit was het daarnaast best moeilijk om er ook een goede rendementscasus van te maken. Zo kwamen we bij klimaat/energietransitie uit.’

Hoe heeft SPMS impactbeleggen in zijn rendementsportefeuille geïmplementeerd?
‘We willen daadwerkelijk impact hebben voor de energietransitie en zijn beducht voor greenwashing. Daarom hebben we voorafgaand aan het selectieproces eerst uitgebreid beschreven wat voor activiteiten en investeringen we zoeken. En hebben we gekeken of er bepaalde beleggingen niet acceptabel zijn vanwege ons commitment aan de Net Zero Asset Owner Alliance.’ Om die reden zijn bijvoorbeeld investeringen in back-up gascentrales die bijschakelen als er te weinig zon of wind is bijvoorbeeld uitgesloten.’

‘We dragen graag bij aan de energietransitie in de zware industrie, zoals de staal- en cementindustrie. Daar is er echt een uitdaging in het terugdringen van de CO2-uitstoot. We vinden dat voor de portefeuille een mooie aanvulling op de “traditionele sectoren” als zonne- en windenergie.

Verder willen we investeren in batterij-opslag en in een efficiënter gebruik van energie met slimme applicaties die bepaalde activiteiten uitzetten of uitstellen als de energieprijs hoog is en weer opstarten als de energieprijs laag is. Zo hebben we een breed palet met impactinvesteringen.’

‘We behandelen de impactbeleggingen hetzelfde als onze andere beleggingen en willen voldoende diversificatie. We zijn op zoek naar spreiding over verschillende impactprojecten en over verschillende landen. Verder willen we niet afhankelijk zijn van overheidssubsidie, omdat dit grillig kan zijn.’

Welke rol speelde BlackRock in het managerselectieproces?
‘BlackRock kon putten uit een grote database met daarin de investment due diligence uit eerdere selectietrajecten die zij voor klanten heeft gedaan. Die database was voor ons heel nuttig.’

‘De menselijke factor was voor ons ook van belang. Het managerselectieteam van BlackRock bracht veel ervaring mee, met uitgebreide kennis over het trackrecord en de beleggingsstijl van fondsen en hoe vermogensbeheerders zich van elkaar onderscheiden. Ze konden duidelijk de voor- en nadelen aangeven. BlackRock wees ons op interessante verschillende tussen fondsbeheerders.’

‘Wij gaven onze criteria aan en BlackRock kon nauwkeurig vertellen welke manager daar wel, grotendeels, deels of niet aan voldoet. Daardoor kregen we een beter beeld van welke manager goed, minder of niet bij ons past.’

Stuitte SPMS op uitdagingen of dilemma’s in het managerselectieproces?
‘Ja, bij ons idee om substantieel in opkomende landen te beleggen. Aangezien de energietransitie in deze landen minder ver gevorderd is, dachten we daar de grootste impact te kunnen hebben. Dat zag BlackRock ook. Tegelijkertijd wees zij er ons op dat we niet voldoende werden beloond voor het extra risico van beleggen in opkomende markten. Dit vormde een goede reality check. Vanuit onze risico-rendementsafweging besloten we toen om geen expliciete allocatietarget voor opkomende landen op te nemen.’

Hoe meet SMPS de impact van zijn beleggingen?
‘We hadden van tevoren bedacht dat we willen weten hoeveel CO2-uitstoot we met onze impactbelegging voorkomen en hoeveel gigawatt duurzame energie we opwekken. We hebben bij de managers op de short list gevraagd wat ze nu al kunnen rapporteren en of ze kunnen voldoen aan onze wensen.’

Gaandeweg werd duidelijk dat de mogelijke issues rondom impactrapportage zich met name toespitsten op de granulariteit van de beleggingen. Wij hebben een voorkeur om zo granulair mogelijk te meten, dus op het niveau van elk individueel impactproject en dan vervolgens geaggregeerd naar een niveau hoger per soort activiteit, land en sector.’

‘Na afstemming over en weer met de managers zijn we uiteindelijk tot een bevredigend resultaat gekomen.’

‘Daarnaast wilden we ook weten of onze impactprojecten geen nadelige gevolgen voor de biodiversiteit hebben, en of de arbeidsomstandigheden goed zijn. Beide managers rapporteren hierover.’

Heeft de Wtp invloed op de impactbeleggingen van SPMS?
‘Nee, in het geheel niet. Onder het huidige FTK hebben we een collectieve beleggingsportefeuille. En onder het nieuwe WTP hebben we ook weer een solidaire pensioenregeling met een collectieve beleggingsportefeuille. Voor de samenstelling van de beleggingen verandert er niet veel. Mogelijk dat we wel iets meer of iets minder gaan alloceren naar risicovolle beleggingen, maar dat worden geen majeure veranderingen.’

Wat wil SPMS over vijf jaar staan met impactbeleggen?
‘Er zijn drie voorwaarden die bepalen of we over vijf jaar kunnen zeggen of impactbeleggen voor SPMS geslaagd is. Als we het toegezegde kapitaal aan het werk hebben gezet en het volledig is belegd. Als we zien dat het meerjarig rendement van onze impactbeleggingen gelijk is aan of hoger is dan het rendement van beursgenoteerde aandelen. En als de impactrapportages aangeven dat we onze doelen voor het opwekken van duurzame energie en terugdringen van CO2-uitstoot hebben gehaald.’

Welk advies heb je voor andere pensioenfondsen die willen impactbeleggen?
‘Wees heel expliciet over waarin je wel en niet wil beleggen. Want het spectrum aan mogelijkheden is heel breed. Kijk dus bij welke impactactiviteiten en -technologieën je je comfortabel voelt.

‘In het verlengde hiervan: bedenk vooraf welke meetbare doelen je wilt nastreven en hoe je die wilt bereiken. Waarbij het kan zijn dat je je doelen gedurende het managerselectietraject moet bijstellen, zowel positief als negatief.’

‘Houd de risicocomponent heel goed in de gaten. Want het gevaar bij impactbeleggen is dat je het uit zuiver idealistische motieven gaat doen. Waardoor je misschien blind wordt voor risico's. Dus houd je traditionele investeerdersbril op.
Doorloop ook wat-als-scenario’s. Wat als een overheid een subsidie intrekt? Wat is het effect daarvan op het rendement? En als dat negatief is, wanneer is het nog acceptabel? Maak je ook zo onafhankelijk mogelijk van politieke factoren.’

‘En haak een professionele partij aan die helpt bij het selecteren van managers en jou als fonds kritische, maar noodzakelijke vragen stelt.’

Overweeg je als pensioenfonds impactbeleggen? Lees de adviezen van Fred Wouters van SPMS.

• Wees heel expliciet over waarin je wel en niet wil beleggen.
• Bedenk vooraf welke meetbare doelen je wilt nastreven en hoe je die wilt bereiken.
• Houd de risicocomponent goed in de gaten en houd je traditionele investeerdersbril op.
• Doorloop ook wat-als-scenario’s.
• Maak je zo onafhankelijk mogelijk van politieke factoren.

Haak een professionele partij aan die helpt bij het selecteren van managers en jou als pensioenfonds kritische, maar noodzakelijke vragen stelt.

Over Pensioenfonds SPMS
Pensioenfonds SPMS verzorgt de pensioenregeling voor vrijgevestigde medisch specialisten in Nederland. Het fonds beheert ruim 12 miljard euro en zet zich in om duurzaamheid en maatschappelijke impact te vertalen naar concreet en verantwoord beleggingsbeleid.