Skip to content

Op zoek naar alternatieven

Markten zijn op zoek naar een nieuw evenwicht. Kijkend naar de ontwikkeling van de Europese obligatiemarkt, kun je niet anders dan concluderen dat we momenteel wel écht op zoek zijn naar een grens. Dat zelfs de Belgische overheid – met een staatschuld van 103% van het BBP – inmiddels geld toe krijgt als het nieuwe schuld uitgeeft, zegt genoeg. Hoeveel lager kan het nog gaan en welke alternatieven zijn er voor beleggers die niet om de obligatiemarkt heen kunnen?

Op zoek naar alternatieven, dus. Het was de rode draad van de Mid-Year Outlook die we begin juli aan onze klanten presenteerden. Hierbij stonden we specifiek stil bij de drie grotere trends die momenteel het marktbeeld bepalen: de handelsoorlog, de alternatieven van centrale banken en de aanhoudende daling van de Europese kapitaalmarktrentes. In het kort behandelen we de drie onderwerpen hieronder en staan stil bij de gevolgen voor de wereldeconomie en de financiële markten. Overigens doen we met deze korte weergave onvoldoende recht aan de diepgang van de drie thema’s en verwijzen dan ook graag naar de Mid-Year Update van het BlackRock Investment Institute voor meer informatie.

  1. Handelsoorlog
    Hoewel het niet valt uit te sluiten dat er de komende maanden alsnog een handelsakkoord komt tussen de VS en China achten we de kans klein dat daarmee het dossier handelsoorlog sluit.

De logica is simpel: het inzetten van tarieven is mogelijk zonder de goedkeuring van het congres, deze kunnen tevens een succesvol wapen zijn bij andere geschillen – zoals Mexico’s immigrantenstroom – en het gaat vooralsnog niet ten koste van kiezersgunst of de aandelenbeurs.

Er is dus weinig reden om te verwachten dat Trump zich in de toekomst meer terughoudend zal opstellen. Sterker nog, ook in een post-Trump-tijdperk – of dat nu 2020 of 2024 is – zal de strijd om dominantie tussen de VS en China voortduren. Protectionisme zal de komende jaren op gezette tijden de kop opsteken, wat niet alleen tot meer volatiliteit in financiële markten zal leiden, maar waar bovendien ook een reëel economisch prijskaartje aan hangt. Lagere groei en meer onzekerheid zijn het gevolg, waarmee de risico’s voor aandelen in opkomende markten zijn toegenomen.

Zorgen over aanhoudende handelsconflicten zijn waarschijnlijk structureel van aard

Zorgen over aanhoudende handelsconflicten zijn waarschijnlijk structureel van aard

Bron: BlackRock Investment Institute, met data van Refinitiv, juli 2019. Toelichting: Binnen de BGRI methodiek hebben we specifieke worden geïdentificeerd gerelateerd aan geopolitiek risico. Vervolgens gebruiken we tekstanalyses om de frequentie van deze woorden te bepalen in de Refenitiv Broker Report, Dow Jones Global Newswire en Twitter, waarbij rekening gehouden wordt in hoeverre er sprake is van positief of negatief sentiment. De nulwaarde komt overeen met het gemiddelde niveau sinds 2003, terwijl een score van één betekent dat de BGRI één standaard deviatie boven het gemiddelde ligt.

  1. Centrale banken
    Ook centrale banken zijn op zoek naar alternatieven, waarbij het gebrek aan inflatie het leidende thema is. Onderstaande grafiek laat het verloop van de ingeprijsde inflatie van de VS (geel) en de Eurozone (rood) zien, waarbij duidelijk is dat de trend voor de VS en de Eurozone duidelijk neerwaarts is. Waar de verwachte inflatie in de VS nog in lijn is met de middellangetermijndoelstelling, zie je dat de verwachting (en de realisatie) in de Eurozone inmiddels behoorlijk lager ligt dan het niveau dat de Europese Centrale Bank (ECB) nastreeft – een doelstelling van net iets onder de 2%.

(Inter)nationale concurrentie, het verlies van macht van vakbonden, de verhoogde transparantie door internet, verbeterde efficiëntie als gevolg van Big Data, de opkomst van ‘gratis’ online services, digitale producten die goedkoop te kopiëren zijn: de lijst van argumenten waarom inflatie uitblijft, is lang. De vraag is of je je daar als centrale bank tegen wil verzetten, of niet.

Het gebrek aan inflatie: luxe of een probleem?

Het gebrek aan inflatie: luxe of een probleem?

Bron: BlackRock Investment Institute, gebaseerd op gegevens van Bloomberg, juli 2019. De lijnen geven het verloop van de zogenoemde 5 year 5 year SWAP (5x5x SWAP) weer, een financieel contract waarmee het risico op inflatie kan worden afgedicht. ‘5 year 5 year’ verwijst naar het startpunt waarop de inflatie gemeten gaat worden (over 5 jaar)  en de periode waarover de inflatie gemeten zal worden (een periode van 5 jaar).

In juni gaf Draghi op een conferentie in Sintra het antwoord op deze vraag: ‘Indeed, since our policy framework had never been systematically tested by persistent disinflationary risks, the ECB had not yet had a chance to demonstrate its intolerance for inflation remaining below its aim for protracted periods of time.’ De dreigende ondertoon is duidelijk: inflatie moet en zal richting de 2% teruggebracht worden.

Hierbij lijkt de ECB vooralsnog terug te grijpen naar de wapens die de afgelopen vier jaar niet erg succesvol zijn geweest om dat doel te bereiken: een nog negatievere rente en wellicht een herstart van het opkoopprogramma van (staats)obligaties. Ook in de VS heeft de Federal Reserve al aangegeven de rente te zullen gaan verlagen. Of het inflatie zal opleveren moeten we uiteraard nog maar afwachten, maar het zal in elk geval een verlenging van de economische cyclus tot gevolg hebben. Een langere, maar minder uitbundige economische cyclus lijkt het basisscenario voor de nabije toekomst te zijn.

  1. Obligatiemarkt
    Langer laag lijkt ook van toepassing als we naar de obligatiemarkt kijken. Weliswaar geloven we dat de Amerikaanse markt momenteel te ver is doorgeschoten ten aanzien van het inprijzen van toekomstige renteverlagingen van de Federal Reserve, maar de kans dat dit tot een sterke draai in de Duitse obligatiemarkt zal leiden is naar onze mening niet al te groot.

De omvang van de Duitse staatsschuld is de afgelopen jaren gestaag gedaald, terwijl de ECB een aanzienlijk percentage van de resterende schuld inmiddels op de balans heeft staan. Beide factoren leiden tot lager aanbod, terwijl de vraag naar veilige beleggingen niet is afgenomen. Een rente van -0,4% klinkt wellicht oninteressant, maar dat geldt niet voor iedereen; zo kunnen Amerikaanse beleggers middels een momenteel gunstige valuta-afdekking een heel wat attractiever rendement krijgen. Voor Europese beleggers kan een nieuw opkoopprogramma van de ECB dan weer tactische kansen creëren in bijvoorbeeld bedrijfsobligaties.

Duitse kapitaalmarktrente ligt nu al onder het dieptepunt dat in Japan is bereikt

 Duitse kapitaalmarktrente ligt nu al onder het dieptepunt dat in Japan is bereikt

Bron: BlackRock Investment Institute, gebaseerd op gegevens van Bloomberg, juni 2019. De drie lijnen geven het verloop van de kapitaalmarktrente in Japan (geel), Duitsland (rood) en Zwitserland (groen) weer.

De verdere daling van de (kapitaalmarkt)rente betekent ook dat de zoektocht naar alternatieven de komende tijd zal aanhouden. Dat deze search for yield in een omgeving van lagere groei en toegenomen onzekerheid niet zonder risico’s is, mag duidelijk zijn. De noodzaak van een robuuste portefeuille blijft daarmee eens te meer noodzakelijk.

Lees ook wat duurzame-energiespecialist Freek Spoorenberg en kunstwetenschapper Rachel Pownall te vertellen hadden tijdens de BlackRock Mid-Year Outlook Conferentie.

Heb je een vraag of wil je verder spreken over dit onderwerp? Mail ons.

Lukas Daalder
Chief Investment Strategist, BlackRock Investment Institute
Lukas Daalder is woordvoerder van BlackRock Nederland en is verantwoordelijk voor de communicatie met cliënten over de visie van het Investment Institute.