Skip to content

Hoeveel pijn doet een recessie
eigenlijk echt?

BlackRock |22/mei/2019

Recessies zijn er in soorten en maten. Wat voor type het is, bepaalt in grote mate hoeveel pijn deze doet en hoe beleggers erop kunnen anticiperen in hun portefeuille. Lukas Daalder legt het uit.

Eerder zagen we al dat economische cycli asymmetrisch en moeilijk voorspelbaar zijn. Dat maakt het timen van recessies (en het voorspellen van de gevolgen ervan) heel lastig. Valt er dan niets zinnigs over recessies te zeggen? Jawel: recessies zijn (vrijwel) altijd slecht voor aandelen.

Recessies zijn pijnlijk
voor aandelenmarkten

De beste manier om dat inzichtelijk te maken is door naar het gemiddelde verloop van aandelenmarkten tijdens historische recessies te kijken. De volgende grafieken zijn gebaseerd op de prijsontwikkeling van de S&P500 (Shiller data) en de tijdsbepaling van recessies zoals die afgegeven worden door het Amerikaanse NBER, het instituut dat verantwoordelijk is voor de tijdsbepaling van de Amerikaanse conjunctuurcyclus.

Voor elke van de 29 recessies die sinds 1872 hebben plaatsgevonden, is de S&P500 vanaf de maand waarin de recessie begon op 1 geïndiceerd. De zwarte lijn laat daarbij het gemiddelde verloop van de S&P500 gedurende alle recessie zien, vanaf de twaalf maanden voor en tijdens de recessie. De randen van de lichtgele vlakken geven de meest extreme uitschieters van alle recessies weer, terwijl de randen van de donkergele vlakken de uitschieters van de 50% middelste waarnemingen (oftewel tussen het eerste en derde kwartiel) laten zien. Om iets meer detail te kunnen tonen hebben we de assen zo aangepast dat de meest extreme uitschieters van de grafiek afvallen.

Recessies zijn pijnlijk voor aandelenmarkten

Bron: BlackRock Investment Institute met data van de Shiller database en NBER, april 2019. De grafiek laat de beweging van de S&P500 zien voorafgaand en tijdens de recessies die hebben plaatsgevonden sinds 1872. Voor elke recessie is de ontwikkeling van de S&P500 teruggerekend met het startpunt 1 aan het begin van elke recessie (T). De licht gele kleur laat de meest extreme uitkomst zien, de donker gele bandbreedte de ontwikkeling van de eerste tot derde kwartiel van de gevallen.

Start recessie: gemiddeld maar 10% correctie in 8 maanden tijd

Kijken we naar bovenstaande grafiek, dan valt moeilijk te ontkennen dat recessies slecht nieuws zijn voor aandelen. Recessies gaan gepaard met dalende omzetten, winstwaarschuwingen en faillissementen en dat laat zijn spoor doorgaans ook zeker na in de aandelenmarkt. Maar het zal wellicht verrassen dat de gemiddelde daling gedurende die 8 maanden slechts 10% bedraagt. Gemiddeld 3 maanden voor het begin van een recessie zet de aandelenmarkt de daling al in, waarbij de verliezen gedurende de eerste 5 maanden van de recessie aanhouden (zwarte lijn).

Ons beeld van een ‘normale’ recessie is te dramatisch…

Dat staat in schril contrast met de 50%-correcties die we gedurende de afgelopen twee recessies te verwerken kregen. Dit gegeven klopt echter precies met onze eerdere observatie dat in de vorige twee recessies de conjunctuurcycli ondergeschikt waren aan de financiële cyclus. Die laatste voerde toen de boventoon. Zeepbellen gaan standaard gepaard met veel grotere uitschieters naar boven én naar beneden. Het is dus heel goed mogelijk dat ons beeld, dat recessies gepaard moeten gaan met een bloedbad op de financiële markten, sterk gekleurd is door de ervaring van de afgelopen twintig jaar. Bij een ‘gewone’ conjunctuurcyclus waren de uitslagen op de financiële markten doorgaans veel minder extreem.

…maar let op: de economie werkt grotere pieken en dalen in de hand

Hiermee willen we zeker niet suggereren dat de volgende recessie gepaard zal gaan met een correctie van slechts 10%. Gegeven de verregaande ‘financialisering’ van de Amerikaanse economie geven de uitslagen van het donkergele vlak waarschijnlijk een realistischer beeld van de correctie die we kunnen verwachten. In dat geval kijken we naar een 24%-correctie over 18 maanden. Er zullen weinig beleggers zijn die een dergelijke correctie als aangenaam zullen ervaren.

Einde recessessie: herstel van aandelen wil je niet missen!

Hiermee is het verhaal slechts half verteld, want wat gebeurt er met aandelen als we bij het einde van de recessie komen? Onderstaande grafiek geeft het koersverloop van de S&P500 in de 6 maanden voor het einde van een recessie weer tot de eerste 18 maanden in het herstel.

Het gemiddelde verloop laat zien dat aandelen vrij consequent 4 maanden voor het einde van de recessie een bodem vormen, waarna aandelen gemiddeld genomen verder herstellen. In de 8 maanden vanaf de bodem won de S&P500 gemiddeld 19%. Kijken we wederom naar de donkergele uitschieters, dan zien we een rendement van bijna 50% in de 18 maanden vanaf de bodem. Zo graag als je de daling tijdens de recessie wil mislopen, zo graag wil je dit herstel uiteraard niet missen.

Einde recessessie: herstel van aandelen wil je niet missen!

Bron: BlackRock Investment Institute met data van de Shiller database en NBER, april 2019. De grafiek laat de beweging van de S&P500 zien tijdens en aan het einde van de recessies die hebben plaatsgevonden sinds 1872. Voor elke recessie is de ontwikkeling van de S&P500 teruggerekend met het startpunt 1 aan het begin van elke recessie (T). De lichtgele kleur laat de meest extreme uitkomst zien, de donkergele bandbreedte de ontwikkeling van de eerste tot derde kwartiel van de gevallen.

Klassieke fout: ingrijpen zodra het ergste achter de rug is

De boodschap van het voorgaande zal duidelijk zijn: recessies zijn pijnlijke periodes die je als belegger het liefst wil missen. Veel hangt hierbij echter wel af van de precieze timing, want als je te laat concludeert dat er een recessie aanstaande is, kan het best zo zijn dat je een belangrijk deel van de correctie al voor je kiezen hebt gekregen.

Met een beetje pech implementeer je de wijziging van je portefeuille juist op het moment dat het ergste al achter de rug is, waardoor je de rally mist die aan het einde van de recessie doorgaans volgt. De vraag of je wel of niet iets aan je portefeuille moet wijzigen blijft daarmee onbeantwoord. Ons antwoord volgt in het laatste artikel van het drieluik over robuuste portefeuilles.

Lukas Daalder
Chief Investment Strategist, BlackRock Investment Institute
Lukas Daalder is woordvoerder van BlackRock Nederland en is verantwoordelijk voor de communicatie met cliënten over de visie van het Investment Institute.

MKTGM0519E-844282