VOOR PROFESSIONELE BELEGGERS

Onrustige herfst voor de boeg

31/okt/2016 / By BlackRock
Managing Director
Martin is lid van het BlackRock Investment Institute en Chief Investment Strategist voor verschillende Europese landen.

De belangrijkste punten uit dit artikel:

  • Koersen van Amerikaanse aandelen zijn momenteel relatief hoog;
  • In Europa, Japan en de grote opkomende markten bewegen de koers-winstverhoudingen en boekwaarden voor een belangrijk deel nog onder het langetermijngemiddelde;
  • Rente op obligaties is fors gedaald vanwege zeer ruim obligatieopkoopbeleid van centrale banken;
  • Verwachting is dat rente in de komende maanden wel weer zal gaan stijgen;
  • Behoefte aan goud kan toenemen als angst op de markt toeslaat;
  • Olieprijzen zullen onder druk blijven staan;
  • Er zijn tekenen dat de laatste maanden van het jaar volatiel zullen zijn.
  • Lees het gehele artikel

    Na een zeldzaam rustige zomer, waarin de volatiliteit – ondanks Brexit – bijna een laagterecord bereikte, zijn de financiële markten nu in een onrustige herfst beland. Tegen een achtergrond van a) gestegen aandelen- en obligatiekoersen, b) onzekere groeiprognoses en c) toenemende twijfel of het grenzeloos expansieve beleid van de centrale banken tot succes kan leiden, vragen beleggers zich af wat in het laatste kwartaal van 2016 bepalend zal zijn voor de financiële markten.

    Per beleggingscategorie zijn er verschillende factoren die in onze ogen van invloed zullen zijn. Hieronder laten we ze kort de revue passeren. Al met al is het beeld tamelijk overzichtelijk: ondanks alle tegenstellingen blijken het monetaire beleid, de grondstoffenprijzen en de geopolitieke onzekerheden voor alle beleggingscategorieën in hoge mate bepalend te zijn voor de performance. Niet echt verschillend van het begin van het jaar, waarbij centrale banken een sleutelrol blijven spelen.

    Aandelenmarkten: meer groei of inflatie – en het liefste allebei

    In talloze artikelen is te lezen dat de koersen op de internationale aandelenmarkten op dit moment hoog zijn. Dat geldt echter vooral voor Amerikaanse aandelen. In Europa, Japan en de grote opkomende markten bewegen de koers-winstverhoudingen en boekwaarden voor een belangrijk deel nog onder het langetermijngemiddelde.

    Maar indien we de VS als leidraad nemen dan is verdere koersstijging afhankelijk van een sterkere winstgroei of hogere multiples die duidelijk verbonden zijn aan toekomstige winstgroei.

    De wereldeconomie zal dit jaar vermoedelijk slechts circa 2,6% groeien. Dat is beduidend lager dan het langetermijngemiddelde van 3,5% en veel voor de huidige koers/winstverhoudingen.

    De bereidheid van beleggers om meer te betalen voor hogere multiples op grond van onzekere toekomstige winsten, hangt echter af van factoren als de marktstemming, de algemene onzekerheid en – uiteraard – de alternatieven die beleggers hebben. Die laatste zijn, net als liquiditeit van de markt, sterk afhankelijk van het beleid van de centrale banken. Zo worden de centrale banken, via de koers/winstverhoudingen, ook bepalend voor de ontwikkelingen op de aandelenmarkten.

    Obligaties: heeft de ‘duration-wedloop’ zijn langste tijd gehad?

    Al geruime tijd wordt de grote centrale banken verweten verantwoordelijk te zijn voor de aanhoudend lage rente. Die kritiek, die vooral te horen is in landen met een hoog spaaroverschot, is echter maar ten dele gerechtvaardigd. Want de lage rente is in eerste instantie een gevolg van de zeer zwakke reële groei. En die hangt op zijn beurt samen met demografische ontwikkelingen, lagere productiviteit en andere factoren.

    Het staat wel buiten kijf dat centrale banken als de ECB er met hun zeer ruime obligatie-opkoopbeleid voor hebben gezorgd dat de rente op veel typen obligaties tot een ongekend laag niveau gedaald is. Onderstaande grafiek toont dat in vele gevallen de reële rente zelfs negatief is.

    En dat brengt aanzienlijke problemen met zich mee voor pensioenfondsen en verzekeraars. Daar staat tegenover dat de koersen van deze obligaties steeds verder gestegen zijn, waardoor de gemiddelde duration van obligatieportefeuilles is toegenomen. De vraag werpt zich op of deze ontwikkeling ongebreideld verder kan gaan. En daar komt de rol van de centrale banken weer in het vizier.

    Zonder afbreuk te willen doen aan de goede bedoelingen van de ECB en andere centrale banken, is het in onze ogen begrijpelijk dat er steeds meer twijfel ontstaat over de gunstige effecten van het opkoopprogramma en de negatieve rente. Centrale banken lijken meer en meer te beseffen dat negatieve rentes schadelijk zijn voor de banken. Terwijl de banken juist nodig zijn om de inflatie nieuw leven in te blazen.

    Vanaf een bepaald punt is een lage of negatieve rente blijkbaar niet meer bevorderlijk voor de groei, maar dempt die de groei eerder. Het is mogelijk dat de ‘duration-wedloop’ aangejaagd door een steeds agressiever opkoopbeleid en steeds lagere rentes, zijn grenzen heeft bereikt. Dat zou al op korte termijn, mogelijk al in het vierde kwartaal, tot een keerpunt in de renteontwikkeling kunnen leiden.

    Als vervolgens een expansiever begrotingsbeleid zou samengaan met een meer terughoudende opstelling van de centrale banken, zou dat tot een opmerkelijke rentewijziging kunnen leiden. Hoewel we er niet vanuit gaan dat de obligatiekoersen voor het einde van het jaar zullen gaan schuiven, wordt een dergelijk scenario in de komende maanden wel steeds waarschijnlijker.

    Grondstoffen, valuta's en alternatieve beleggingen

    De grondstofmarkt is te verdelen in twee subcategorieën, enerzijds de edelmetalen, anderzijds energie en industriële metalen. Beide categorieën hebben hun eigen factoren die bepalend zijn voor de performance in de laatste maanden van het jaar.

    Zo hangt de vraag naar goud, bij een relatief stabiel aanbod, vooral samen met de risico-aversie van beleggers. Als het marktrisico in de ogen van beleggers beperkt blijft, zou de goudprijs tegen het einde van het jaar weer verder kunnen afbrokkelen. Maar als de angst weer toeslaat, wat met het oog op de onvoorspelbare gevolgen van de Amerikaanse verkiezing en het na-ijleffect van Brexit geenszins uitgesloten is, kan de behoefte aan goud in de portefeuille weer toenemen.

    De prijzen van energiegrondstoffen, op de eerste plaats aardolie, hangen nog altijd rechtstreeks samen met het aanbod en zijn daarmee in hoge mate afhankelijk van de politiek. Wij houden rekening met een aanhoudend hoog aanbod en ondanks recente pogingen om de productie te stabiliseren menen we dat de olieprijzen in de aanloop naar de jaarwisseling toch nog onder druk kunnen komen. Voor opkomende markten die afhankelijk zijn van de opbrengst van olie, is dat geen goed nieuws.

    Voor niet-industrielanden is het daarentegen over het algemeen positief dat China nu weer meer geld reserveert voor investeringen en bouwprojecten, omdat de stagnering hiervan sinds een krap jaar de rem heeft gezet op de prijzen van industriële metalen.

    De koersen van de meeste valuta's – met name de dollar, de euro en de yen – worden nog steeds bepaald door het beleid van de centrale banken, zodat voor het vierde kwartaal geen grote veranderingen te verwachten zijn.

    Wat wel opvalt, is dat beleggers steeds meer interesse tonen in alternatieve beleggingen. We zien dat beleggers steeds meer plaats maken voor thema's als infrastructuur en vastgoed, maar ook voor private equity en leningen op de particuliere markt. Hier vinden beleggers tot op zekere hoogte nog het rendement dat ze op de beurs nauwelijks nog kunnen bereiken.

    Het laatste kwartaal kan spannend worden

    De onzekerheden in de economische ontwikkelingen en de rentepolitiek zullen in de laatste maanden hand in hand gaan met a) de woelige aanloop naar de Amerikaanse presidentsverkiezing, b) het referendum in Italië over de hervorming van het politieke bestel en c) de vraag hoe goed het Verenigd Koninkrijk erin zal slagen de uitspraak "Brexit means Brexit" gestalte te doen.

    Er zijn veel tekenen dat de komende maanden volatiel zullen zijn. Wij verwachten echter dat de zucht naar een hogere risicotolerantie en het niet aflatende vertrouwen in de centrale banken rond de jaarwisseling voor een positief slotakkoord zullen zorgen.

Download de nieuwsbrief

Institutionele Belegger, oktober 2016



Lees meer

Institutionele Belegger, mei 2016



Lees meer

Benelux Belegger, november 2015



Lees meer

Uitgegeven door BlackRock Investment Management (UK) Limited, geautoriseerd en gereguleerd door de Financial Conduct Authority. Statutaire zetel: 12 Throgmorton Avenue, Londen, EC2N 2DL. Geregistreerd in Engeland onder nr. 2020394. Tel: +44 (0) 20 7743 3000. Om u te beschermen worden telefoongesprekken doorgaans opgenomen. BlackRock is een handelsnaam van BlackRock Investment Management (UK) Limited. Voor algemene vragen kunt u contact opnemen met het fonds of het Nederlandse kantoor van BlackRock, gevestigd op Amstelplein 1, 1096 HA Amsterdam, telefoon: 020 - 549 5200. In het verleden behaalde resultaten zijn geen garantie voor toekomstig rendement en dienen niet als enige criterium te worden gebruikt bij de selectie van een product. Beleggen gaat altijd gepaard met een zekere mate van risico. De waarde van uw belegging en de gegenereerde inkomsten kunnen sterk fluctueren als gevolg van het beleggingsbeleid en het is niet zeker dat u uw oorspronkelijke inleg terugkrijgt. Veranderingen in de wisselkoersen van valuta’s kunnen ertoe leiden dat de waarde van beleggingen stijgt of daalt. Deze schommelingen kunnen bijzonder sterk zijn bij een fonds dat blootstaat aan een hogere volatiliteit en de waarde van een belegging kan plotseling en zeer sterk dalen. De hoogte en de grondslag van de belastingheffing kunnen wijzigen. Alle in dit document vermelde researchgegevens zijn verstrekt door BlackRock en kunnen door BlackRock inmiddels voor eigen doeleinden gebruikt zijn. De resultaten van dergelijke research worden slechts ter illustratie verstrekt. De hier geuite visies en meningen vormen geen beleggingsadvies of andersoortige aanbeveling en kunnen aan verandering onderhevig zijn. Ze weerspiegelen niet altijd de gezichtspunten van een bepaalde onderneming binnen de BlackRock Group of van een afdeling daarvan en de juistheid ervan kan niet worden verzekerd. Dit document heeft slechts een informatief karakter en vormt geen aanbieding of uitnodiging aan iemand om te beleggen in een van de BlackRock Group fondsen en is niet opgesteld in verband met een zodanig aanbod. Niets van dit materiaal mag gereproduceerd worden, opgeslagen worden in een retrieval systeem of overgebracht worden in welke vorm of op welke wijze dan ook, elektronisch, mechanisch, opgenomen of anderszins, zonder voorafgaande toestemming van BlackRock.

DIT MATERIAAL IS BEDOELD VOOR VERSPREIDING ONDER PROFESSIONELE CLIËNTEN EN ER MAG NIET OP WORDEN VERTROUWD DOOR ANDERE PERSONEN.

BlackRock® is een geregistreerd handelsmerk van BlackRock, Inc. © 2016 BlackRock, Inc. Alle rechten voorbehouden. BLACKROCK, BLACKROCK SOLUTIONS, ALADDIN, iSHARES, LIFEPATH, SO WHAT DO I DO WITH MY MONEY, MAAR WAT KAN IK HET BESTE DOEN MET MIJN GELD, INVESTING FOR A NEW WORLD en BUILT FOR THESE TIMES zijn geregistreerde en niet-geregistreerde handelsmerken van BlackRock, Inc. of haar dochterondernemingen in de Verenigde Staten en elders. Alle andere handelsmerken zijn eigendom van hun respectievelijke eigenaars.

007093b-NEDERLAND-OCT2016-DUTCH-IMPEG-0807-241019