ETF's en hun 6 alternatieven

16/nov/2016 / By BlackRock

Indexbeleggen is niet meer weg te denken. Toch is het niet altijd eenvoudig daarvoor het meest geschikte instrument te selecteren. Er zijn zeven mogelijkheden. Hoe te kiezen?

Toen in de jaren zeventig de eerste indexfondsen het levenslicht zagen, voorzagen maar weinig beleggers welke enorme groei het gebruik van die instrumenten zou doormaken. Het tempo van die groei varieerde weliswaar in de loop der jaren – parallel aan de variërende populariteit van passieve beleggingsstrategieën – maar steeds nam de omvang toe. Net zoals het aantal nieuwe mogelijkheden om in indices te beleggen.

ETF’s en indexfondsen aan kop

We tellen er nu zeven. ETF's – in opkomst sinds het midden van de jaren negentig – en indexfondsen gaan in volume ruim aan kop. De overeenkomsten tussen de twee zijn legio: ze vereisen geen actief management, hebben een vergelijkbaar kostenniveau, het tegenpartijrisico is minimaal en ze lenen zich beide voor securities lending.

De verschillen tussen deze twee betreffen vooral de verhandelbaarheid. ETF's zijn beursgenoteerd, zodat ze zowel op de primaire als de secundaire markt verkrijgbaar zijn, terwijl indexfondsen alleen via de uitgevende instelling beschikbaar zijn. Koersvorming vindt dan slechts één keer per dag plaats. Een ander verschil is dat short gaan niet kan met indexfondsen, met ETF's wel.

ETF's zijn beursgenoteerd, indexfondsen zijn alleen via de uitgevende instelling beschikbaar.

Institutionele mandaten

De verschillen tussen ETF's en mandaten – mogelijkheid nummer 3 om in indices te beleggen – zijn aanzienlijker. Een mandaat wordt apart met de vermogensbeheerder afgesproken en heeft daarom meteen een flinke omvang. Handel per aandeel is niet aan de orde. Operationeel zijn er ook grote verschillen: er gaan algauw een paar weken overheen voordat een dergelijk mandaat geïmplementeerd is en over de vergoeding voor het beheer en de administratie moet worden onderhandeld.

Zelf aanschaffen

Zelf een mandje aandelen aanschaffen dat overeenkomt met de gewenste index kan uiteraard ook. Dat heeft wat betreft de verhandelbaarheid vrijwel alle voordelen die ETF's ook hebben, alleen vallen de kosten hoger uit wanneer je de schaal van ETF's mist. Ook biedt de administratie meer hoofdbrekens. Vaak zal men dagelijks dividendbetalingen en ander nieuws rond de aandelen moeten bijhouden, zodat de herbalanceringen kunnen worden uitgevoerd die nodig zijn om in lijn te blijven met de index. Rechtstreeks beleggen in aandelen biedt daarnaast dezelfde grote transparantie als ETF's, maar is dus vele malen bewerkelijker.

Futures

Deze vier vormen van indexbeleggen hebben met elkaar gemeen dat het tegenpartijrisico minimaal is. Dat geldt ook voor de futures, de termijncontracten die inmiddels voor een flink deel verdrongen worden door de ETF's. Futures op indices, uitgegeven door beursorganisaties, zijn altijd de populairste vorm geweest. Ze vergen maar een fractie van de investering (alleen de margeverplichtingen) van bijvoorbeeld aandelen en zijn zeer goed verhandelbaar. Het zijn met name de grotere administratieve lasten die de keerzijde vormen van deze beleggingsvorm. Niet alleen gaat het om tijdelijke contracten (veelal maandelijks of driemaandelijks), ook het herbalanceren van een future-portefeuille vergt extra bewerkingen.

Certificaten en swaps

Als zesde en zevende vorm van indexbeleggen zijn de certificaten en de swaps te onderscheiden. Certificaten zijn schuldinstrumenten, uitgegeven door fondsen die het geld uitlenen aan vennootschappen die de onderliggende waarden in bezit hebben. Een tegenpartijrisico van 100 procent, derhalve, met bovendien een vaste looptijd. Het zijn typische OTC-producten, net als de swaps. Die derivaten zullen in voorkomende gevallen van pas komen, omdat ze maatwerk kunnen leveren en kapitaalefficiënt zijn, maar leggen het wat betreft transparantie en flexibiliteit vaak af tegen beursgenoteerde mogelijkheden zoals het ETF.

Beleggen in indices kan dus op 7 manieren:

  1. ETF's
  2. Indexfonds
  3. Gesegregeerde mandaten
  4. Mandje aandelen
  5. Futures
  6. Certificaten
  7. Swaps

De 7 criteria om tot een keuze te komen

Om tot een goede keuze te komen, kunnen (eveneens) zeven criteria worden onderscheiden, waarvan sommige hierboven al werden aangestipt.

1. Juridische vorm

Hoe ziet de wet- en regelgeving eruit rondom de beleggingsvehikels? Het toezichtsregime en de richtlijnen van nationale en supranationale toezichthouders (de Europese Unie bijvoorbeeld) verschillen per categorie.

2. Risico

Elke vorm van indexbeleggen draagt uiteraard het marktrisico, maar in het tegenpartijrisico zijn de verschillen groot. Certificaten zijn in dat opzicht het meest riskant, ETF's, indexfondsen en gesegregeerde mandaten het veiligst.

3. Minimale handelsomvang

De omvang van de investering kan 'per stuk' uiteenlopen van minder dan 100 euro voor een ETF tot miljoenen euro's voor een gesegregeerd mandaat.

4. Operationele aspecten

De ene belegger zal er meer last van hebben dan de andere, maar de bewerkelijkheid van de verschillende instrumenten loopt behoorlijk uiteen. Waar het met ETF's en indexfondsen een kwestie is van 'buy and hold', vergen met name de futures en het mandje aandelen dagelijks onderhoud.

5. Handel en liquiditeit

Beleggers in vehikels die beursgenoteerd zijn, profiteren van de optimale transparantie en de prijsconcurrentie die dat met zich meebrengt. ETF's, futures en mandjes aandelen onderscheiden zich in dat opzicht. De meeste OTC-producten daarentegen kennen slechts één keer per dag prijsvorming.

6. Kosten

Ook wat de kosten betreft zijn de verschillen in transparantie groot. Tegenover de 'verborgen kosten' voor certificaten, futures en swaps staat de eenvoudig te berekenen Total Cost of Ownership van indexfondsen, ETF's en gesegregeerde mandaten.

7. Short gaan en lending

Leent het beleggingsinstrument zich voor short gaan en securities lending? Sommige beleggers zullen die eigenschappen op prijs stellen. Short gaan is voorbehouden aan ETF's, futures en mandjes aandelen. Securities lending is alleen mogelijk met ETF's, indexfondsen, gesegregeerde mandaten en mandjes aandelen.

Bron: The Art of Indexing, 2013, Blackrock.