ETF is informatiebron bij volatiliteit

16/nov/2016 / By BlackRock

De koers van een ETF kan extra marktinformatie geven, zelfs informatie over marktbewegingen die nog niet zijn gerealiseerd. Veroorzaken ETF's daarmee extra volatiliteit?

Oorzaak en gevolg moeten niet met elkaar worden verward. Dat gebeurt wel als gesuggereerd wordt dat de handel in ETF's in neergaande markten tot scherpere koersdalingen leidt, tot heviger marktschokken. Zoals bijvoorbeeld in een studie van Itzhak Ben-David van de Ohio State University. Dit is echter de omgekeerde wereld: ETF's veroorzaken niet de volatiliteit, ze laten die wel eerder zien en misschien ook beter zien.

Die eigenschap van ETF's wordt price discovery genoemd: 'koersontdekking'. Op de aandelenmarkten werkt het iets anders dan op de obligatiemarkten.

Openingstijden

Bij aandelen zijn het met name de verschillen in openingstijden van de grootste effectenbeurzen die ETF's deze bijzondere eigenschap geven. Neem een in de Verenigde Staten verhandelde ETF op Aziatische aandelen. In de uren dat de beurzen in Azië gesloten zijn, kan er geen handel plaatsvinden in de onderliggende waardes van dat ETF. Toch is de koers ervan - op de Amerikaanse beurzen die dan open zijn - aan verandering onderhevig. Immers, financieel nieuws en andere informatie uit Europa en de VS heeft vaak invloed op de waarde van Aziatische aandelen.

Die impact wordt dan al verwerkt in de handel in het betreffende ETF, resulterend in een slotkoers. Daarin is dus de opvatting verwerkt van beleggers over wat het nieuws van de laatste uren betekent voor de koersen van de Aziatische aandelen. Bij opening van de Aziatische beurzen is deze ETF-slotkoers een van de informatiebronnen op grond waarvan de werkelijke koersvorming zal plaatsvinden.

Moeten we dan zeggen dat het ETF de koers van de Aziatische aandelen stuurt? Dat zou op zijn best schromelijk overdreven zijn, het is immers het recente Europese en Amerikaanse nieuws geweest dat de koersen doet bewegen. Van de ETF's kan alleen gezegd worden dat ze mogelijk dienst doen als een soort koersalarm: de belegger die hun koersvorming goed in de gaten houdt, is wellicht beter voorbereid op wat komen gaat.

ETF's veroorzaken niet de volatiliteit, ze laten die wel eerder zien en misschien ook beter zien.

Liquiditeit

Op de obligatiemarkten kan ook sprake zijn van meer en beter inzicht in de markt door ETF's. Liquiditeit is hier het sleutelwoord. Met name in de high yield bedrijfsobligaties laat die liquiditeit nogal eens te wensen over. Bovendien is het op dit type markten vaak lastig goede en tijdige informatie te krijgen over intraday-transacties. Die vinden immers onderhands plaats. Er bestaat niet zoiets als een ticker tape voor obligatiemarkten en veel databronnen zijn moeilijk toegankelijk of werken met een vertraging.

ETF's bieden een oplossing voor dat informatieprobleem. Een vastrentende ETF laat wél gedurende de hele dag koersfluctuaties zien en geeft daardoor meer informatie over wat er werkelijk aan de hand is. De afgelopen jaren is bij verschillende gelegenheden gebleken (zoals de koerspaniek rondom het verminderen van de taper door de Fed "taper tamtrum" in mei 2013) dat het gebruik van ETF's eerder een stabiliserend dan een destabiliserend effect heeft.

Kapitalisatie

Het blijft overigens de vraag of het effect van ETF's wel groot kán zijn. In ieder geval is het niet de totale kapitaalskracht van deze beleggingsinstrumenten die de doorslag geeft. Want de opmars van indexbeleggen mag indrukwekkend zijn en het aandeel van ETF's daarin mag almaar toenemen, ze nemen in totaal nu ongeveer 3 procent van de wereldwijde aandelenmarkten voor hun rekening. Met andere woorden: er zijn grotere spelers op de markt, met een grotere impact. Dat geldt zeker voor de vastrentende waarden. ETF's zijn op die markten goed voor ongeveer 0,4 procent van de totale marktkapitalisatie.

ETF's veroorzaken dus geen extra volatiliteit. Ja, ze kunnen beleggers toegang geven tot markten die voor hen normaal gesproken lastig benaderbaar zijn. Ja, ze verschaffen sommige markten meer liquiditeit. En ja, ETF's kunnen de transparantie van financiële markten verbeteren. Zodat er – in het geval van volatiliteit – meer en betere informatie over marktbewegingen beschikbaar is. Maar dat heeft niets te maken met het veroorzaken van die volatiliteit.